Voor meer dan een decennium is Amsterdam de uitzondering geweest. Terwijl steden in het zuiden van Nederland in 2012 toeristen uit coffeeshops verbannen, hield Amsterdam zijn deuren open. Die uitzondering staat nu onder ernstige druk. Na de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 kan een meerderheid in de gemeenteraad besluiten om het zogenaamde I-criterium (ingezetenencriterium) in te voeren, wat de toegang tot coffeeshops zou beperken tot alleen Nederlandse inwoners.
Hier is alles wat je moet weten over het voorgestelde verbod, de politiek erachter, wat experts zeggen, en wat het betekent als je van plan bent Amsterdam te bezoeken.
Wat Is het I-Criterium?
Het ingezetenencriterium, of inwonerscriteria, is een Nederlandse nationale regel die sinds 1 januari 2013 van kracht is. Het stelt gemeenten in staat om de toegang tot coffeeshops te beperken tot mensen die zijn ingeschreven als inwoner van Nederland. Om inwonerschap aan te tonen, moeten klanten een geldig ID of verblijfsvergunning tonen in combinatie met een extract uit het gemeentelijk bevolkingsregister (BRP).
De regel werd oorspronkelijk ingevoerd om drugtoerisme in grensregio's te bestrijden, waar bezoekers uit België, Frankrijk en Duitsland specifiek over de grens zouden rijden om cannabis te kopen. Steden als Maastricht, Breda, Heerlen en Terneuzen handhaven het al jaren actief.
Amsterdam kreeg echter een uitzondering onder de voorwaarde dat het het aantal coffeeshops in de buurt van scholen zou verminderen. De stad voldeed hieraan, waardoor het aantal gelicentieerde coffeeshops in twee decennia van 283 tot 166 werd teruggebracht. Maar de uitzondering was altijd bedoeld als tijdelijk, en nu bouwt politieke impuls op om het te beëindigen.
Waarom Gebeurt Dit Nu?
De drang om toeristen uit Amsterdams coffeeshops te verbannen is onderdeel van een breder streven om wat de stad "overlast toerisme" noemt aan te pakken. Amsterdam kampt al jaren met overtoerisme, waarbij een zelfgestelde limiet van 20 miljoen nachtverblijven drie jaar achtereen is overschreden. Inwoners in het stadscentrum, vooral rond de Wallen en de Damrak, hebben zich luidkeels uitgelaten over de gevolgen van massatoerisme op hun kwaliteit van leven.
Coffeeshops zijn een brandpunt in dit debat geworden. Enkele van Amsterdams drukste coffeeshops hebben omzetstijgingen van 75 tot 200 procent in recente jaren gemeld, grotendeels gedreven door internationale bezoekers. Inwoners stellen dat het verwijderen van toegang voor toeristen voetgangers, lawaai en de concentratie van coffeeshops in het historische centrum zou verminderen.
Wie Steunt het Verbod?
Verschillende politieke partijen in de gemeenteraad van Amsterdam steunen de invoering van het I-criterium:
PvdA (Partij van de Arbeid), momenteel de grootste partij in Amsterdam, heeft het toeristenverbod officieel opgenomen in haar verkiezingsprogramma van 2026. De partij wil toeristen uit coffeeshops in het stadscentrum verbannen en enkele coffeeshops naar andere wijken verplaatsen.
VVD en CDA steunen beide een stadsbrede verbod, verder gaan dan het voorstel van de PvdA alleen voor het centrum.
Burgemeester Femke Halsema is al lang voorstander van een verbod en heeft de juridische bevoegdheid om er eenzijdig een in te voeren. Zij heeft echter openbaar verklaard dat zij liever met steun van de raad handelt dan op eigen initiatief.
Wie Verzet Zich Ervan?
D66 en GroenLinks, waarvan verwacht wordt dat zij na de verkiezingen onder de grootste partijen zijn, blijven ertegen gekant. GroenLinks zal echter na de stemming samengaan met de PvdA tot een enkele fractie, wat het standpunt van de partij tijdens coalitieonderhandelingen zou kunnen verschuiven.
Deze fusie is de belangrijkste wildcard. Als GroenLinks de lijn van de PvdA over coffeeshops volgt, zou een comfortabele meerderheid voor het verbod ontstaan.
Wat Zeggen Experts?
Dirk Korf, emeritus professor criminologie die jaren onderzoek naar coffeeshops en het toeristenverbod heeft gedaan, noemt het voorstel onuitvoerbaar. Zijn centrale vraag is eenvoudig: wie zal het handhaven? Korf wijst naar Lelystad als voorbeeld, een stad die jaren geen coffeeshop had maar wel veel straatdealers. Toen de eerste coffeeshop opende, verdwenen de dealers.
Bas Dingemanse, criminaliteitsjournalist bij De Limburger, waarschuwt dat Maastrichts ervaring met het I-criterium niet positief is geweest. Straathandel nam toe, en het controleren ervan bleek onmogelijk met huidige politiecapaciteit.
Joachim Helms, eigenaar van de Green House coffeeshop-keten, noemt het voorstel "volledige symbolische politiek." Hij waarschuwt dat duizenden straatdealers in de vleugels staan, klaar om de toeristenverkoop over te nemen, verwijzend naar de COVID-19 lockdowns toen dealers onmiddellijk verschenen met gedrukte prijslijsten.
Aan de andere kant gelooft Pieter Tops, emeritus professor georganiseerde criminaliteit studies, dat het verbod zou kunnen werken, maar alleen met serieuze inzet van politie en lokale politici.
Dingeman Coumou van de bewonersvereniging stadscentrum d'Oude Stadt steunt het verbod, stellende dat gemeentelijk onderzoek suggereert dat miljoenen minder toeristen zouden bezoeken als coffeeshops off-limits waren. "Vooral degenen die alleen uit zijn om te feesten zullen thuis blijven, en dat zijn degenen waarvan we het liefst af willen zijn," stelde hij.
Wat Zou Het voor Toeristen Betekenen?
Als het verbod wordt ingevoerd, zouden toeristen en andere niet-inwoners niet meer tot coffeeshops in Amsterdam kunnen. Dit omvat vakantiegasten, zakenreizigers en iedereen die niet bij een Nederlandse gemeente is ingeschreven.
Belangrijk op te merken: expats, internationale studenten en andere buitenlandse staatsangehoren die zijn ingeschreven op een Nederlands adres zouden nog steeds toegang hebben. Het verbod is gericht op bezoekers, niet op inwoners.
Het verbod zou waarschijnlijk enige tijd na de vorming van de coalitie van kracht worden, wat weken of maanden na de verkiezingen van 18 maart zou kunnen duren. Een beslissing zal waarschijnlijk een belangrijk onderhandelingspunt in coalitiegesprekken worden.
Hoe Zit Het Met Andere Steden?
De overgrote meerderheid van Nederlandse steden buiten de zuidelijke grensregio handhaven het I-criterium niet. Toeristen zijn welkom in coffeeshops in steden als Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Haarlem, Arnhem, Groningen en meer dan 100 andere steden in Nederland.
Zelfs als Amsterdam het verbod invoert, zou Nederland nog steeds meer dan 500 coffeeshops in het hele land hebben die internationale bezoekers verwelkomen. Cannabizzz somt ze allemaal op, inclusief welke steden beperkingen hebben en welke niet.
De Kern van de Zaak
Er is nog niets besloten. De verkiezingen op 18 maart bepalen de samenstelling van de nieuwe gemeenteraad, en coalitieonderhandelingen volgen. Het toeristenverbod zal naar verwachting een van de meest besproken onderwerpen in die gesprekken zijn.
Als je van plan bent Amsterdam in 2026 te bezoeken, staan coffeeshops vandaag nog open voor toeristen. We zullen dit artikel bijwerken naarmate de politieke situatie zich ontwikkelt. Intussen kunt u altijd onze Amsterdam-pagina raadplegen voor de meest recente informatie over alle 59 coffeeshops in de stad, of andere steden in Nederland op cannabizzz verkennen.
