Op 18 maart 2026 gaan Amsterdammers naar de stembus voor gemeenteraadsverkiezingen. Hoewel huisvesting, vervoer en veiligheid de meeste verkiezingsprogramma's domineren, is er één kwestie die direct belangrijk is voor de miljoen toeristen die elk jaar de stad bezoeken, namelijk de toekomst van coffeeshoptoegang. Verschillende grote partijen steunen nu het verbieden van toeristen in Amsterdams 166 coffeeshops, en afhankelijk van hoe de stemmen uitvallen, kan de volgende gemeenteraad burgemeester Femke Halsema het mandaat geven dat zij al lang wacht.
Voor iedereen die een trip naar Amsterdam plant, of al daar is, is dit de belangrijkste politieke ontwikkeling om te begrijpen. Dit is wat er gebeurt, wie wat wil, en wat het in de praktijk betekent.
Het I-Criterium: Een Wet Die Al Bestaat
De meeste bezoekers beseffen niet dat het verkopen van cannabis aan niet-ingezetenen sinds 2012 technisch gezien illegaal is in heel Nederland. Het beleid heet het ingezetenencriterium (I-criterium), en het vereist dat coffeeshopklanten bewijzen dat zij ingeschreven Nederlandse ingezetenen zijn. Het systeem werd in de zuidelijke provincies ingevoerd om drugstoerisme uit België, Frankrijk en Duitsland te verminderen. Steden als Maastricht, Breda en Heerlen handhaven het actief.
Amsterdam kreeg een uitzondering. De stad stemde ermee in het aantal coffeeshops bij scholen te verminderen. In de afgelopen twee decennia reduceerde Amsterdam het totaal van 283 naar 166. Maar de uitzondering betekende dat toeristen toch elk coffeeshop in konden lopen, tot 5 gram konden kopen en ter plaatse konden consumeren. Die regeling staat nu onder ernstige druk.
Wie Wil Toeristen Verbieden
De PvdA, momenteel de grootste partij in de Amsterdamse gemeenteraad, kondigde in oktober 2025 aan het I-criterium in het stadscentrum in te willen voeren. De partij presenteerde dit als een noodzakelijke stap om overtoerisme te bestrijden, de dominantie van coffeeshops in de historische kern te verminderen en het centrum bewoonbaarder voor bewoners te maken. Ze willen ook coffeeshops uit het centrum verhuizen naar andere wijken.
De VVD en CDA gaan verder en steunen een citybreed verbod dat van toepassing zou zijn op alle 166 coffeeshops, niet alleen die in het centrum. Burgemeester Femke Halsema is al jaren openlijk voorstander van een verbod, maar heeft consequent gezegd dat zij het alleen zal invoeren met expliciete steun van de gemeenteraad.
Wie Tegen
D66 en GroenLinks zijn stellig tegen het verbod. Van beide partijen wordt verwacht dat zij na de verkiezingen aanzienlijke zetels behouden, waardoor zij sleutelspelers in coalitieonderhandelingen worden. Hun argument is duidelijk: toeristen bannen uit legale, goed gereglementeerde coffeeshops zal de vraag naar cannabis niet uitbannen. Het zal het handwerk eenvoudig in de handen van illegale straathandelaren duwen.
Er is een kritieke wildcart in deze verkiezingen. PvdA en GroenLinks zullen zich na 18 maart naar verwachting in één fractie samenvoegen. Als GroenLinks als onderdeel van deze fusie de positie van de PvdA over coffeeshops volgt, zou dit een meerderheid kunnen creëren die voorheen niet bestond. Dit maakt het verkiezingsresultaat nog gevolgenrijker.
Wat De Experts Zeggen
Dirk Korf, emeritus hoogleraar criminologie die sinds decennia Nederlands coffeeshopbeleid bestudeert, is duidelijk over het voorstel. Hij noemt het onuitvoerbaar. "Het is een spel van vraag en aanbod," vertelde Korf aan Het Parool. "Je hoeft niet alleen vervelende straathandelaren voor je uit te stellen. Een nieuwe parallelle markt zal ontstaan. We hebben dat in het zuiden van het land gezien."
Korf wijst op de stad Lelystad, die een periode geen coffeeshop had maar werd overrompeld door straathandelaren. Toen de eerste coffeeshop opende, verdwenen de handelaren. Dezelfde dynamiek speelde zich af tijdens de landelijke invoering in 2012 van het "wietpas"-systeem, dat algemeen als een mislukking werd beschouwd. Zowel lokale bevolking als toeristen vermeden coffeeshops, en hasj, cocaïne, wiet en pillen verschenen op straat in heel Brabant en Limburg.
In Maastricht, waar het I-criterium actief wordt gehandhaafd, is illegale straathandel aanzienlijk toegenomen. Misdaadverslaggever Bas Dingemanse van De Limburger vertelde aan Het Parool dat het controleren van straathandelaren "onmogelijk is met het huidige politiecapaciteit."
Aan de andere kant betoogt Dingeman Coumou van de buurtvereniging d'Oude Stadt dat minder toeristen Amsterdam zouden bezoeken als coffeeshops off-limits waren, en dat zou een goed ding zijn. "Vooral feestoeristen zouden wegblijven, en die willen we graag kwijt," zei hij.
Wat Over Het Wietexperiment?
Het is vermeldenswaard dat Amsterdam niet deel uitmaakt van het Dutch Controlled Cannabis Supply Chain Experiment (wietexperiment), dat momenteel in 10 andere gemeenten loopt, waaronder Tilburg, Breda, Arnhem en Groningen. In die steden verkopen coffeeshops nu wettelijk verbouwde, kwaliteitsgecontroleerde cannabis van erkende producenten. Amsterdamse coffeeshops opereren nog steeds onder het traditionele tolerantiebeleid en betrekken cannabis via de ongereguleerde "achterdeur."
Als Amsterdam toeristen zou bannen en tegelijkertijd buiten het gereglementeerde experiment zou blijven, zou de stad zichzelf in een ongebruikelijke positie bevinden, namelijk toegang tot coffeeshops beperken terwijl zij geen onderdeel is van de eigen inspanning van de regering om een legale toeleveringsketen te creëren. Critici stellen dat dit het slechtste van beide werelden zou zijn.
Wat Toeristen Nu Moeten Weten
Niets verandert op 18 maart. Zelfs als partijen die het verbod steunen genoeg zetels winnen om een meerderheid te vormen, duren coalitieonderhandelingen meestal weken tot maanden. Eventuele daadwerkelijke invoering van het I-criterium zou aanvullende beleidsmaatregelen en een handhavingsplan vergen. Experts schatten dat het tot minstens eind 2026 of 2027 zou duren voordat een verbod realistisch van kracht kon gaan.
Intussen blijven alle 166 coffeeshops in Amsterdam volledig geopend voor toeristen. Je kunt nog steeds binnen lopen, je ID tonen om aan te tonen dat je 18 jaar of ouder bent, en tot 5 gram cannabis kopen. Openlijk roken is in delen van het stadscentrum verboden (De Wallen, Dam, Damrak, Nieuwmarkt) met boetes van 100 euro, maar consumptie in coffeeshops blijft onberoerd.
Als je veilig wilt zijn ongeacht wat er in Amsterdam gebeurt, blijft de rest van Nederland toegankelijk. Meer dan 375 coffeeshops in meer dan 100 steden buiten Amsterdam verwelkomen toeristen, en steden in het wietexperiment bieden wettelijk verbouwde cannabis die je nergens anders kunt krijgen. Verken ze allemaal op cannabizzz.nl.
Wat Gebeurt Er Na 18 Maart
Het verkiezingsresultaat bepaalt welke partijen onderhandelen om een nieuw stadbestuur te vormen. Als PvdA-GroenLinks als dominante kracht uit de bus komt en zijn pro-verbod-standpunt handhaaft, zullen coalitieonderhandelingen bepalen of het I-criterium een voorwaarde voor regeren wordt. Als D66 genoeg invloed heeft, zou het het verbod als dealbreaker in onderhandelingen kunnen blokkeren.
We zullen de resultaten nauwlettend volgen en zullen een update publiceren zodra het resultaat duidelijk is. Volg onze nieuwssectie voor het laatste nieuws. Voor nu zijn Amsterdams coffeeshops geopend voor zaken.
