De voorlopige resultaten van de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart zijn binnen, en voor de cannabissector ziet het beeld er bemoedigend uit. In de grote steden van het land hebben partijen die zich uitspreken voor legalisering van cannabis of een progressief coffeeshopbeleid hun positie behouden of versterkt, wat suggereert dat het lokale cannabisbeleid in de komende jaren stabiel zal blijven of zal verbeteren.
De nationale opkomst bereikte 53,7%, een opmerkelijke stijging vergeleken met de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Het tellen is in enkele gemeenten nog gaande en definitieve resultaten volgen in de komende dagen, maar de algemene richting is duidelijk.
Amsterdam: Pro-Cannabiscoalitie behoudt meerderheid
Het meest belangrijke resultaat voor het Nederlandse coffeeshoplandschap is Amsterdam. GroenLinks kwam naar voren als de grootste partij van de stad met 17,9% van de stemmen en 10 zetels, een winst van twee vergeleken met 2022. D66 eindigde tweede met 16,1% en 8 zetels, met een winst van één. PvdA werd derde met 14,1% en 7 zetels, met een verlies van twee.
Alle drie de partijen krijgen een A-rating op het Cannabis-Kieswijzer energielabel, wat betekent dat zij zich uitspreken voor volledige legalisering van cannabis, inclusief bezit en zelf kweken. Samen beschikken zij over 25 van de 45 zetels in de gemeenteraad van Amsterdam, een comfortabel meerderheid waarmee hun coalitie kan blijven besturen. Voor Amsterdamse coffeeshops betekent dit beleidsvervolg en een cannabisvriendelijke stadsregering voor de komende vier jaar.
De VVD, met een C-rating (open voor mogelijke legalisering), won één zetel en bereikt nu 6. BIJ1, ook met een A-rating, keerde met 2 zetels terug in de raad nadat interne splitsingen ervoor hadden gezorgd dat de partij haar vertegenwoordiging in de vorige periode verloor. JA21 en Volt behielden elk hun 2 zetels, terwijl Forum voor Democratie en CDA elk 1 zetel behielden. De opkomst in Amsterdam was 47,3%, licht hoger dan 46,6% in 2022.
Rotterdam, Utrecht en andere grote steden
In Rotterdam won GroenLinks-PvdA (als gefuseerde partij uitkomend) de verkiezingen met 11 zetels, net voor Leefbaar Rotterdam, dat eveneens 11 zetels behaalde. De progressieve fusepartij won 2 zetels vergeleken met de gecombineerde resultaten van 2022, wat de positie van een cannabisvriendelijke grote partij in Nederland's tweede grootste stad versterkte.
In Utrecht werd GroenLinks-PvdA de grootste partij met 12 zetels, terwijl D66 volgde met 9 zetels, een winst van één. Opmerkelijk was dat PVV, met een E-rating op het energielabel omdat het het wietexperiment wil beëindigen en het tolerantiebeleid wil aanscherpen, zijn enige zetel verloor en volledig uit de Utrechtse raad verdween. Hetzelfde gebeurde met de SP.
In Nijmegen steeg GroenLinks van 9 naar 11 zetels, met D66 groeiend van 6 naar 7. In Den Haag werd Hart voor Den Haag de grootste partij met 16 zetels. In Almere, een van de wietexperimentgemeenten, werd GroenLinks-PvdA de grootste partij met 8 zetels, hoewel FvD en JA21 ook aanzienlijke winsten boekten.
FvD treedt toe tot meer dan 100 gemeenteraden
Een van de meest opvallende nationale trends was de opkomst van Forum voor Democratie (FvD). De partij, ook met een A-rating op het Cannabis-Kieswijzer voor het steunen van volledige legalisering, trad toe tot meer dan 100 gemeenteraden, waarvan 57 waar het eerder nul zetels had. Zijn grootste winst was in Velsen, Noord-Holland, waar het de grootste partij werd met 8 zetels, vier keer meer dan in 2022.
Hoewel FvD's groei primair wordt gedreven door andere beleidsstanden, betekent zijn sterke pro-legaliseringsstandpunt op cannabis dat de aanwezigheid van de partij in meer dan 100 raden een extra stem toevoegt ten gunste van cannabishervorming op lokaal niveau.
Lokale partijen domineren kleinere gemeenten
Buiten de grote steden werden de verkiezingen gedomineerd door lokale partijen, die gezamenlijk de meeste zetels in het hele land verwierven. In kleinere gemeenten hebben nationale partijlabels minder gewicht, en lokale kwesties als huisvesting, infrastructuur en voorzieningen voor de gemeenschap bepalen doorgaans de stemming. Voor het cannabisbeleid in deze gebieden zijn de resultaten gemengder en moeilijker te voorspellen zonder elke gemeente afzonderlijk te analyseren.
Het Cannabis-Kieswijzer analyseerde partijen in zeven sleutelgemeenten in detail: Amsterdam, Den Haag, Deventer, Hoogeveen, Leeuwarden, Noordoostpolder en Voorne aan Zee. Voor kiezers in de resterende 333 gemeenten biedt de site begeleiding voor hoe lokale partijen' cannabisstandpunten te beoordelen.
Wat het betekent voor coffeeshops
De gemeenteraad bepaalt of een stad coffeeshops heeft, hoeveel ervan zijn toegestaan, en hoe strikt het lokale drugbeleid wordt gehandhaafd. Met cannabisvriendelijke partijen die goed presteren in de grote stadscentra, is het vooruitzicht voor het coffeeshopbeleid positief. Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Nijmegen en andere grote steden zullen waarschijnlijk hun huidige aanpak behouden of versterken.
Coalitieonderhandelingen zullen nu in alle 340 gemeenten beginnen om nieuwe lokale regeringen te vormen. Deze gesprekken zullen uiteindelijk bepalen welke exacte samenstelling het college van burgemeester en wethouders in elke stad krijgt, en daarmee de richting van het lokale cannabisbeleid voor de komende vier jaar. Maar op basis van de voorlopige resultaten is het traject bemoedigend voor de Nederlandse cannabissector.
Blijf op de hoogte met het laatste cannabisnieuws uit Nederland op cannabizzz.nl.
