Naar schatting gebruikten 24 miljoen Europeanen afgelopen jaar cannabis, volgens de nieuwste analyse van afvalwater gepubliceerd door het European Union Drugs Agency (EUDA). De studie, de grootste van dit soort, testte afvalwater uit gemeentelijke zuiveringsstations in 115 steden in 25 Europese landen op sporen van drugmetabolieten. Cannabis werd in elke enkele geteste stad gedetecteerd.
De bevindingen, bijgewerkt op 18 maart 2026, geven een gedetailleerd beeld van cannabisgebruik over het continent. Ongeveer 8,4% van alle Europese volwassenen tussen de 15 en 64 jaar consumeerde afgelopen jaar cannabis, waardoor het veruit de meest gebruikte illegale drug in Europa is.
Hoe de studie werkt
De studie wordt uitgevoerd door de Sewage Analysis Core Group Europe (SCORE) in samenwerking met het EUDA. Onderzoekers verzamelen 24-uurs samengestelde monsters van onbehandeld afvalwater uit zuiveringsstations in deelnemende steden. Deze monsters worden geanalyseerd op urinemerkers van druggebruik, inclusief THC-COOH, het belangrijkste metaboliet van cannabis dat in urine wordt uitgescheiden na consumptie.
Door de concentratie van THC-COOH in afvalwater te meten en deze te combineren met debietgegevens en bevolkingsschattingen, kunnen wetenschappers de hoeveelheid cannabis schatten die door een gemeenschap wordt verbruikt. De methode wordt jaarlijks sinds 2011 gebruikt en is gegroeid van 19 steden in het eerste jaar tot 115 steden in 2025.
Nederlandse steden onder de hoogste in Europa
Nederland rangschikt zich onder de hoogste in Europa wat betreft cannabisgebruik. Vier Nederlandse steden namen deel aan de studie: Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en Utrecht. Van deze steden registreerde Amsterdam de hoogste THC-COOH-niveaus, gevolgd door Rotterdam, Eindhoven en Utrecht. Amsterdam plaatste zich op de 3e plaats in de gehele Europese ranglijst.
De bevinding is consistent met de bekende cannabiscultuur van Nederland en het netwerk van 563 gelicentieerde coffeeshops. Een paar jaar geleden werd Rotterdam in dezelfde studie gekozen tot Europees kampioen cannabisgebruik, wat aantoont dat Nederlandse steden consistent hoog op de Europese lijst voorkomen.
Cannabisgebruik stabiel in Europa
Over het algemeen bleef het cannabisgebruik in Europa tussen 2024 en 2025 stabiel. Van de 63 steden met gegevens voor beide jaren, rapporteerden 21 (33%) een stijging van THC-COOH-niveaus, vertoonden 28 (44%) een daling en bleven 14 (22%) stabiel. De hoogste concentraties werden gevonden in steden in Nederland, Duitsland en Slovenië.
In een globale context vertonen steden in de Verenigde Staten en Canada nog steeds hogere cannabismetabolietniveaus dan zelfs de best gerangschikt Europese steden. Dit wordt waarschijnlijk beïnvloed door de meer volwassen legale cannabismarkten in die landen, waar recreatief gebruik al enkele jaren in veel rechtsgebieden legaal is.
Andere drugtrends in Europa
Hoewel het cannabisgebruik stabiel bleef, onthulde de studie opmerkelijke verschuivingen in andere stoffen. Cocaïnemetabolietladingen stegen met 22% in Europese steden tussen 2024 en 2025, met de hoogste niveaus in België, Nederland en Spanje. Ketaminevrachten stegen met 41%, met de grootste toenames in Slovenië, Portugal en Zweden. MDMA-ladingen daalden daarentegen met bijna 16%.
Amfetamine- en metamfetamineniveaus bleven over het algemeen onveranderd, hoewel er tekenen waren dat metamfetamine zich uitbreidde buiten zijn traditionele concentratie in Tsjechië en Slowakije naar steden in Duitsland, Noorwegen en Nederland.
Beperkingen en waarde
Het EUDA erkent dat afvalwateranalyse beperkingen heeft. Het kan geen informatie geven over hoeveel individuen drugs gebruiken, hoe vaak ze ze gebruiken of de zuiverheid van wat ze consumeren. De methode heeft ook te kampen met problemen met de nauwkeurigheid van terugberekening en bevolkingsschatting.
Onderzoekers benadrukken echter de waarde ervan als monitoringinstrument. Melissa Boekholt van de Universiteit Utrecht, die de methodologie heeft bestudeerd, heeft de metingen omschreven als waardevol maar niet een gouden standaard. Ze ziet de EUDA-studie als een signaleringsfunctie, bruikbaar voor het identificeren van trends en het ondersteunen van meer gedetailleerd onderzoek naar de redenen achter de cijfers.
Met 24 miljoen Europeanen die jaarlijks cannabis consumeren en de stof detecteerbaar in het afvalwater van elke geteste stad, onderstrepen de gegevens de omvang van cannabisgebruik over het continent en het voortdurende beleidsdebatten over hoe regeringen moeten reageren op een realiteit die prohibitie duidelijk niet heeft voorkomen.
Blijf op de hoogte van het nieuwste cannabisonderzoek en nieuws op cannabizzz.nl.
