Groningen, een van de 10 gemeenten die deelnemen aan het Nederlandse wietexperiment, is van plan het aantal coffeeshops van 7 naar 10 uit te breiden. De stad voert ook een ingrijpende herziening door van hoe nieuwe coffeeshop-licenties worden toegekend, waarbij het oude loterij-systeem wordt vervangen door een op kwaliteit gebaseerd selectieproces.
De stap volgt op de aanstaande sluiting van de coffeeshops De Dees en Driemaster op 1 mei, waarna de stad nog maar zeven locaties over zal hebben. Voor een stad met 244.000 inwoners acht de gemeente Groningen dat aantal te laag.
Onderzoek adviseert 7 tot 14
Onderzoeksbureau Breuer Intraval, in opdracht van de gemeente, bestudeerde het optimale aantal coffeeshops voor Groningen en beveel een bereik van 7 tot 14 aan. De stad koos 10 als streefcijfer.
Burgemeester Roelien Kamminga (VVD) legde de redenering uit in een interview met lokaal nieuwsplatform Sikkom: "We willen niet naar het minimum streven. Als er dan een wegvalt, wordt het problematisch omdat de overgebleven winkels te vol raken. Een laag aantal winkels stimuleert ook straathandel. Veertien vinden we te hoog. Daarom streven we naar tien."
Kwaliteit boven toeval
Tot nu toe werden nieuwe coffeeshop-licenties in Groningen toegekend via een loterij. De laatste keer dat dit gebeurde was in 2017. Onder het nieuwe beleid zal de stad in plaats daarvan een kwalitatieve selectieprocedure gebruiken. De aanvrager met het beste businessplan krijgt voorrang.
Burgemeester Kamminga bevestigde de verschuiving: "Het zal een kwalitatieve selectieprocedure zijn. Degene met de beste plannen krijgt eerst aandacht." Deze benadering weerspiegelt een bredere trend in het Nederlandse coffeeshop-beleid, waarbij gemeenten steeds vaker overstappen op verdienste-gebaseerde licentieverlening om de normen in de sector op te vijzelen.
Nieuwe regels voor nieuwe winkels
De beleidswijzigingen gaan verder dan het licentieproces. Nieuwe coffeeshop-licenties zijn 15 jaar geldig in plaats van oneindig, wat de gemeente regelmatig de gelegenheid geeft om opnieuw te beoordelen of exploitanten aan hun verplichtingen voldoen.
Nieuwe coffeeshops moeten op zijn minst 100 meter van een bestaande liggen om clustering te voorkomen. Terrassen zullen niet zijn toegestaan op nieuwe locaties. Eerdere plannen om coffeeshops naar industrieterreinen te verplaatsen zijn volledig geschrapt. Volgens de gemeente is er eigenlijk zeer weinig hinder rond de huidige coffeeshops in het stadscentrum, waardoor verplaatsing naar industrieterreinen onnodig is.
Deel van een groter geheel
De expansieplannen van Groningen komen op een belangrijk moment voor het Nederlandse cannabisbeleid. Slechts twee dagen geleden stemde de Nederlandse Tweede Kamer met bijna driekwart meerderheid voor voortzetting van het wietexperiment, waarbij een motie om het programma te stoppen werd verworpen. De stemming bevestigde dat politieke steun voor gereglementeerde cannabisproductie in Nederland sterker is dan ooit.
Nu breiden een van de 10 deelnemende steden actief haar coffeeshop-netwerk uit in plaats van het in te krimpen. Het bericht van Groningen is duidelijk: het gereglementeerde model werkt, en de stad wil er meer van, niet minder.
Het wietexperiment vindt momenteel plaats in Tilburg, Breda, Arnhem, Nijmegen, Groningen, Zaanstad, Almere, Maastricht, Hellevoetsluis en Voorne aan Zee. Tien erkende producenten leveren alle coffeeshops in deze gemeenten van legaal geteelde, kwaliteitsgecontroleerde cannabis. Het experiment loopt tot 2029, met de eerste grote evaluatie verwacht medio 2026.
