Zuid-Afrika is een van slechts enkele landen ter wereld die het gebruik van cannabis door volwassenen op nationaal niveau volledig hebben gelegaliseerd. Na een historisch arrest van het Constitutioneel Hof in 2018 dat de cannabisverboden van het land ongeldig verklaarde voor privégebruik, hebben wetgevers jaren besteed aan het opstellen van wetgeving om deze beslissing uit te voeren. In 2024 keurde Zuid-Afrika officieel een nationale legalisering voor volwassenen goed, aansluitend bij landen als Canada, Uruguay, Duitsland, Malta en Luxemburg.
Nu richt de Zuid-Afrikaanse regering haar aandacht op de volgende uitdaging, het opbouwen van een gereglementeerde commerciële cannabisindustrie vanaf nul.
Conceptregels voor persoonlijk gebruik
Het Ministerie van Justitie en Constitutionele Ontwikkeling van Zuid-Afrika heeft onlangs een conceptwetgevingsvoorstel gepubliceerd dat officiële limieten zou stellen voor de teelt en bezit van cannabis door volwassenen voor persoonlijk gebruik. Volgens de voorgestelde regels zouden volwassenen maximaal vijf cannabisplanten in een privéwoning mogen kweken, ongeacht grootte of soort. Persoonlijk bezit zou worden beperkt tot 750 gram per dag, zowel op privé- als openbare plaatsen, en volwassenen zouden dezelfde hoeveelheid mogen vervoeren, inclusief cannabis die nog aan de plant zit.
Hoewel deze regelgeving voor persoonlijk gebruik vorderingen heeft gemaakt, is het opzetten van een kader voor commerciële cannabisactiviteiten veel complexer gebleken.
Regering duwt voor commerciële regelgeving
Tijdens een recente parlementaire briefing schetsten het Departement van Handel, Industrie en Concurrentie (dtic), samen met de departementen van landbouw en gezondheid, vooruitgang op twee belangrijke beleidsinitiatieven, het Nationale Cannabis Masterplan en de Hemp and Cannabis Commercialisation Strategy. De regering positioneert de cannabissector als een mogelijke motor voor economische groei, banengroei en plattelandsontwikkeling.
Het Nationale Cannabis Masterplan is gericht op het bieden van een breed kader voor de ontwikkeling van de cannabisindustrie, terwijl inclusieve deelname wordt gewaarborgd. Er ligt een bijzondere nadruk op plattelandsgemeenschappen die het gewas historisch hebben verbouwd, waarvan veel zijn gemarginaliseerd onder decennia van verbod.
Een kans van 2,5 miljard dollar voor hennep
Een door de regering gesteunde studie heeft onlangs vastgesteld dat een goed ontwikkelde binnenlandse industriële hennepmarkt tot 2,5 miljard dollar waard zou kunnen zijn. De studie werd in opdracht gegeven door het Localisation Support Fund (LSF) samen met het Presidentieel Kantoor, de Industrial Development Corporation (IDC) en de dtic. Het schetst een routekaart voor het omzetten van hennep in een nieuwe industriële input in meerdere sectoren, voortbouwend op de beleidsambities die zijn uiteengezet in Zuid-Africas Nationale Cannabis Masterplan uit 2021.
De studie identificeert vijf belangrijke industriële paden voor hennepbrontwikkeling. Voeding en dranken worden uitgelicht als een toegankelijk startpunt, omdat hennepgraanproducten zoals oliën, bloemen en plantaardige dranken kunnen worden geïntegreerd in bestaande verwerkingssystemen voor oliehoudende zaden. Persoonlijke verzorgingsproducten op basis van hennepzaadolie bieden mogelijkheden met lage barrières voor kleine en middelgrote ondernemingen. Toepassingen in pulp en papier zouden hennepbiomassa kunnen opnemen in biologisch afbreekbare verpakking. Mogelijkheden op langere termijn zijn textiel en bouwmaterialen zoals hennepbeton.
De studie maakt echter ook duidelijk dat aanzienlijke obstakels blijven bestaan. Industriële hennep is nog steeds verstrengeld met bredere cannabiswetgeving, en het rapport beveelt aan dat hennep uitdrukkelijk wordt gescheiden van drugsbeleid en onder zijn eigen industrieel kader wordt gereglementeerd. Zonder regelgeving duidelijkheid, zien bedrijven zich geconfronteerd met onzekerheid rond vergunning, naleving en productontwikkeling.
Het opbouwen van de toeleveringsketen
Zuid-Afrika is al begonnen met het opbouwen van een teeltbasis. Sinds 2022 heeft de regering meer dan 1.700 hennepcultuurvergunningen verstrekt, die ruwweg 29.000 hectare bestrijken in Gauteng, KwaZulu-Natal en Oost-Kaap. Maar de studie waarschuwt dat de geldstromen op het niveau van de boerderij sterk afhankelijk zijn van toegang tot verwerkingsfaciliteiten. Grootschalige ontvlezingsmachines, die hennepstengels scheiden in vezels en kern, worden beschreven als de ontbrekende schakel tussen boerderijen en fabrikanten.
Om dit aan te pakken, beveelt het rapport een clustermodel aan dat boerderijen, verwerkingsinstallaties en productiecentra in specifieke regio's verbindt. Een gefinancierd voertuig wordt ook voorgesteld ter ondersteuning van vroege infrastructuurinvesteringen en het aantrekken van particulair kapitaal.
Globale context
Zuid-Africas stap komt op een moment dat cannabislegalisering momentum aan het winnen is rond de wereld. In Europa legaliseerde Duitsland volwassenencannabis in 2024, en Tsjechië is sindsdien gevolgd met zijn eigen nationaal kader. Verschillende andere landen onderzoeken regelingsmodellen voor zowel recreatieve cannabis als industriële hennep.
Voor Zuid-Afrika liggen de inzetten bijzonder hoog. Het land heeft een lange geschiedenis van cannabisteelt, een gunstig klimaat en een grote bevolking die baat zou kunnen hebben bij banengroei in de sector. Mocht de regering erin slagen om een goed gereglementeerde industrie op te bouwen, dan zou Zuid-Afrika een van de belangrijkste cannabismarkten op het Afrikaanse continent kunnen worden.
Blijf op de hoogte van het laatste cannabisnieuws van rond de wereld op cannabizzz.nl.
